Những ngày đầu du học thường rất háo hức: một đất nước mới, trường học mới, những người bạn mới và rất nhiều trải nghiệm đang chờ phía trước. Nhưng sau cảm giác mới mẻ ban đầu, một số du học sinh có thể bắt đầu thấy nhớ nhà, cô đơn hoặc cảm thấy mọi thứ xung quanh khác với những gì mình đã quen ở Việt Nam. Đó có thể là một phần của sốc văn hóa khi du học New Zealand.
Điều quan trọng không phải là ép mình phải “thích nghi thật nhanh”, mà là từng bước xây dựng một nhịp sống mới và biết tìm hỗ trợ khi cần.
Sốc văn hóa là gì?
Sốc văn hóa có thể hiểu là phản ứng của một người khi phải thích nghi với:
- Một môi trường sống mới.
- Ngôn ngữ khác.
- Cách giao tiếp khác.
- Phương pháp học khác.
- Thói quen sinh hoạt khác.
- Các mối quan hệ xã hội mới.
Không phải ai cũng trải qua theo cùng một cách. Có sinh viên thích nghi rất nhanh, trong khi người khác có thể cần nhiều tuần hoặc lâu hơn để thực sự cảm thấy New Zealand trở thành một nơi quen thuộc. Vì vậy, đừng so sánh: “Bạn mình qua đây vui lắm, sao mình lại nhớ nhà?” mỗi người có một tốc độ thích nghi khác nhau.
Những dấu hiệu thường gặp
Theo file Cẩm nang, một số biểu hiện có thể gồm:
- Nhớ gia đình.
- Cảm thấy cô đơn.
- Khó ngủ.
- Mất động lực.
- Ngại giao tiếp.
- Khó tập trung.
- Ăn uống thất thường.
- Lo lắng.
- Không muốn đến lớp.
- Thường xuyên so sánh mọi thứ với Việt Nam.
Có một vài ngày nhớ nhà không nhất thiết là điều bất thường. Nhưng nếu những cảm xúc này kéo dài và bắt đầu ảnh hưởng đáng kể đến việc học, ăn uống, giấc ngủ hoặc sinh hoạt hằng ngày, đó là lúc bạn nên tìm thêm sự hỗ trợ.
Đừng kỳ vọng bản thân phải ổn ngay trong tuần đầu
Một lỗi khá phổ biến là sinh viên tự tạo áp lực: “Mình đã quyết định đi du học thì phải vui.” Nhưng một hành trình mới có thể cùng lúc mang lại:
- Háo hức.
- Lo lắng.
- Tự hào.
- Nhớ nhà.
- Cô đơn.
- Tò mò.
- Mệt mỏi.
Những cảm xúc này có thể tồn tại song song. Cho bản thân thời gian thích nghi là một phần bình thường của quá trình xây dựng cuộc sống mới.
Duy trì một nhịp sinh hoạt ổn định
Theo Cẩm nang, sinh viên nên cố gắng:
- Ngủ đúng giờ.
- Ăn đủ bữa.
- Tập thể dục.
- Đi học đều.
- Ra ngoài trời.
- Duy trì sở thích.
- Lập kế hoạch mỗi tuần.
Những việc rất đơn giản như: đi học đúng giờ → ăn đủ bữa → đi bộ → ngủ đủ có thể giúp cuộc sống ổn định hơn rất nhiều trong giai đoạn đầu.
Đừng bỏ bữa chỉ vì chưa quen nấu ăn
Khi sống xa gia đình lần đầu, nhiều sinh viên có thể chưa quen:
- Đi chợ.
- Nấu ăn.
- Lên thực đơn.
- Quản lý thời gian.
Nhưng nếu thường xuyên bỏ bữa hoặc chỉ ăn qua loa, cơ thể có thể càng mệt và việc thích nghi cũng trở nên khó khăn hơn. Bạn không cần phải nấu những món quá phức tạp. Hãy bắt đầu bằng một vài món đơn giản mà mình có thể duy trì đều đặn.
Giấc ngủ ảnh hưởng nhiều hơn bạn nghĩ
Jet lag, lịch học mới, công việc làm thêm hoặc sử dụng điện thoại quá khuya đều có thể khiến thời gian ngủ bị đảo lộn. Nếu liên tục thiếu ngủ, bạn có thể thấy:
- Khó tập trung.
- Dễ cáu.
- Mệt mỏi.
- Không muốn giao tiếp.
- Khó duy trì việc học.
Vì vậy, hãy xem giấc ngủ như một phần của việc thích nghi, không phải thời gian có thể liên tục cắt bớt.
Ra ngoài thay vì ở trong phòng cả ngày
Khi nhớ nhà, phản ứng tự nhiên đôi khi là: ở trong phòng → gọi điện về Việt Nam → lướt mạng → ngủ. Làm như vậy một vài lần không có vấn đề. Nhưng nếu việc này trở thành thói quen kéo dài, bạn có thể càng khó xây dựng cuộc sống mới. Hãy thử bắt đầu từ những hoạt động rất nhỏ:
- Đi bộ quanh campus.
- Ra thư viện.
- Mua đồ ở siêu thị.
- Ngồi ở café.
- Tham gia một hoạt động của trường.
- Đi cùng bạn đến một địa điểm gần nhà.
Bạn không cần phải “khám phá cả New Zealand”. Chỉ cần từng bước biến môi trường xa lạ thành những địa điểm quen thuộc.
Kết nối cộng đồng là một phần rất quan trọng
Theo Cẩm nang, sinh viên có thể:
- Tham gia Orientation.
- Gia nhập câu lạc bộ.
- Tham gia thể thao.
- Kết nối hội sinh viên Việt Nam.
- Đăng ký buddy hoặc mentor.
- Tham gia tình nguyện.
- Chủ động trò chuyện với bạn cùng lớp.
Các hoạt động trong campus có thể giúp sinh viên xây dựng:
- Mối quan hệ.
- Kỹ năng.
- Mạng lưới.
- Cảm giác thuộc về một cộng đồng.
Không cần phải có thật nhiều bạn
Hòa nhập không có nghĩa bạn phải trở thành người cực kỳ hướng ngoại. Có thể chỉ cần:
- Một người bạn cùng lớp.
- Một flatmate hợp tính.
- Một nhóm học.
- Một câu lạc bộ.
- Một mentor.
là bạn đã bắt đầu có mạng lưới hỗ trợ tại New Zealand. Chất lượng của các mối quan hệ thường quan trọng hơn số lượng.
Nếu ngại tiếng Anh thì bắt đầu thế nào?
Không cần chờ đến khi nói tiếng Anh thật hoàn hảo mới giao tiếp. Bạn có thể bắt đầu bằng những tình huống rất đơn giản:
“Bạn học ngành gì?”
“Bạn ở thành phố nào?”
“Bạn thấy lớp hôm nay thế nào?”
“Bạn có đi Orientation không?”
Những cuộc trò chuyện ngắn lặp lại mỗi ngày cũng giúp bạn dần tự tin hơn. Mục tiêu không phải là nói hoàn hảo, mà là bắt đầu kết nối.
Giữ liên lạc với gia đình nhưng vẫn xây dựng cuộc sống mới
Theo Cẩm nang, sinh viên nên giữ liên lạc với gia đình nhưng đồng thời vẫn cần dành thời gian xây dựng cuộc sống tại New Zealand. Hai điều này không mâu thuẫn với nhau. Bạn có thể thống nhất:
- Ngày gọi về nhà.
- Khung giờ phù hợp với múi giờ.
- Một group chat gia đình.
- Cách liên hệ khi có việc khẩn cấp.
Điều này giúp giảm cảm giác phải liên tục kiểm tra điện thoại xem gia đình có nhắn không.
Không cần phải luôn nói với gia đình rằng “con ổn”
Đây là một điểm rất hay trong file Cẩm nang. Sinh viên không cần phải luôn tỏ ra: “Mọi thứ đều rất tốt.” Chia sẻ trung thực hơn có thể giúp gia đình hiểu:
- Bạn đang gặp khó khăn gì.
- Bạn cần được lắng nghe hay cần hỗ trợ.
- Điều gì khiến bạn lo lắng.
Tuy nhiên, phụ huynh cũng nên tránh phản ứng quá hoảng loạn trước mỗi khó khăn nhỏ, vì điều đó có thể khiến sinh viên ngại chia sẻ về sau.
Đừng so sánh New Zealand với Việt Nam trong mọi việc
Trong những tháng đầu, bạn có thể thường nghĩ:
“Ở Việt Nam chuyện này dễ hơn.”
“Đồ ăn Việt Nam ngon hơn.”
“Ở nhà đông vui hơn.”
“Tại sao ở đây lại làm như thế này?”
So sánh là phản ứng tự nhiên. Nhưng nếu mọi trải nghiệm đều được đánh giá bằng tiêu chuẩn: “Có giống Việt Nam không?” thì bạn sẽ khó mở lòng với môi trường mới. Hãy thử thay câu hỏi thành: “Ở New Zealand người ta xử lý việc này như thế nào?”
Cách nhìn đó giúp bạn chuyển từ so sánh → tìm hiểu → thích nghi.
Hãy duy trì những điều quen thuộc từ Việt Nam
Thích nghi không có nghĩa phải bỏ toàn bộ thói quen cũ. Bạn vẫn có thể:
- Nấu món Việt.
- Nghe nhạc quen thuộc.
- Gọi cho bạn bè.
- Tham gia cộng đồng người Việt.
- Giữ những sở thích mình yêu thích.
Điều quan trọng là tạo một sự cân bằng giữa: những điều quen thuộc giúp mình cảm thấy an toàn và những trải nghiệm mới giúp mình hòa nhập.
Cẩn thận với việc dùng rượu để đối phó cảm xúc
File Cẩm nang lưu ý sinh viên nên hạn chế sử dụng rượu như một cách đối phó với cảm xúc. Nếu đang buồn, cô đơn hoặc căng thẳng, giải pháp lâu dài hơn thường là:
- Nghỉ ngơi.
- Trò chuyện.
- Hoạt động thể chất.
- Kết nối cộng đồng.
- Tìm counsellor hoặc người hỗ trợ khi cần.
Đừng để một khó khăn trong quá trình thích nghi tạo ra một vấn đề khác.
Khi nào nên tìm hỗ trợ?
Theo file Cẩm nang, sinh viên nên tìm hỗ trợ nếu:
- Cảm xúc tiêu cực kéo dài.
- Không thể đi học.
- Không ăn hoặc ngủ được.
- Tách biệt hoàn toàn.
- Có những cơn hoảng loạn.
- Có suy nghĩ làm tổn thương bản thân.
Đây là lúc không nên tiếp tục nghĩ: “Mình tự giải quyết được.” Hãy tìm người hỗ trợ càng sớm càng tốt.
Có thể tìm hỗ trợ ở đâu?
Theo Cẩm nang, sinh viên có thể liên hệ:
- Counsellor của trường.
- Student Adviser.
- GP.
- Người thân.
-
- Healthline.
- Asian Family Services.
Tùy vấn đề, một nguồn hỗ trợ có thể phù hợp hơn nguồn khác.
Counsellor của trường
Có thể là nơi phù hợp để bắt đầu nếu khó khăn liên quan đến:
- Stress.
- Hòa nhập.
- Áp lực học tập.
- Cô đơn.
- Wellbeing.
GP
GP có thể hỗ trợ đánh giá các vấn đề sức khỏe và hướng dẫn bước tiếp theo phù hợp.
Student Adviser
Có thể hỗ trợ những vấn đề liên quan đến đời sống và học tập trong môi trường trường học.
1737 là gì?
Theo Cẩm nang, New Zealand có dịch vụ gọi hoặc nhắn tin 1737 miễn phí 24/7 để hỗ trợ người cần được trò chuyện hoặc hỗ trợ về wellbeing. Đây là một trong những số sinh viên có thể lưu trong điện thoại cùng với các liên hệ hỗ trợ khác.
Asian Family Services
File Cẩm nang cũng đề cập Asian Family Services và cho biết có hỗ trợ bằng tiếng Việt. Đối với một số sinh viên, việc được trao đổi bằng ngôn ngữ quen thuộc có thể giúp việc chia sẻ trở nên dễ dàng hơn.
Khi nào cần gọi 111?
Nếu có nguy cơ tức thời đối với bản thân hoặc người khác, theo Cẩm nang cần gọi: 111 Đừng chờ đợi hoặc chỉ nhắn tin cho bạn bè nếu tình huống đang có nguy cơ nghiêm trọng.
Phụ huynh có thể hỗ trợ con từ Việt Nam như thế nào?
Đối với phụ huynh, đôi khi hỗ trợ tốt nhất không phải là giải quyết thay mọi vấn đề. Có thể bắt đầu bằng:
- Lắng nghe.
- Hỏi con đang cần điều gì.
- Khuyến khích con sử dụng support services của trường.
- Duy trì liên hệ ổn định.
- Tránh tạo thêm áp lực thành tích.
- Biết các contact khẩn cấp cần thiết.
Quan trọng là vừa duy trì kết nối gia đình, vừa giúp học sinh hình thành khả năng tự lập trong môi trường mới.
Checklist giúp du học sinh thích nghi tốt hơn
Bạn có thể tự kiểm tra:
- Tôi đang ăn đủ bữa.
- Tôi ngủ tương đối ổn định.
- Tôi vẫn đi học đều.
- Tôi có ra ngoài thay vì ở trong phòng cả ngày.
- Tôi biết Student Health/Counsellor ở đâu.
- Tôi đã tham gia ít nhất một hoạt động hoặc cộng đồng.
- Tôi có ít nhất một người tại New Zealand có thể liên hệ khi cần.
- Tôi giữ liên lạc đều với gia đình.
- Tôi có thời gian dành cho sở thích và nghỉ ngơi.
- Tôi biết 1737, Healthline và 111 dùng khi nào.
- Tôi sẵn sàng tìm hỗ trợ nếu tình trạng kéo dài.
Hòa nhập không phải là một sự kiện diễn ra trong một ngày. Đó là một quá trình.
Từng bước biến New Zealand từ “nơi đang du học” thành một phần cuộc sống
Những tuần đầu tiên có thể có lúc rất vui nhưng cũng có lúc bạn tự hỏi: “Mình có thật sự thích nghi được không?” Đừng đánh giá toàn bộ hành trình du học chỉ dựa trên vài ngày hoặc vài tuần đầu. Hãy cho bản thân thời gian:
làm quen → xây dựng thói quen → kết nối → hiểu môi trường → dần cảm thấy thuộc về.
Một ngày nào đó, tuyến bus từng rất khó nhớ sẽ trở thành đường đi quen thuộc, campus từng quá rộng sẽ trở nên bình thường và những người hoàn toàn xa lạ có thể trở thành bạn bè. Đó cũng chính là một phần của hành trình trở thành một người trẻ tự tin hơn trong môi trường toàn cầu.
HALI Global Education đồng hành cùng hành trình hòa nhập
Du học không chỉ là chuyện chọn trường, xin visa hay hoàn thành một khóa học. Đó còn là quá trình một học sinh học cách sống độc lập, kết nối với cộng đồng và thích nghi với một môi trường mới.
HALI Global Education đồng hành cùng học sinh và gia đình từ giai đoạn chuẩn bị trước khi bay đến quá trình học tập và ổn định cuộc sống tại New Zealand.
