Những tuần đầu du học có thể rất hào hứng: một thành phố mới, campus mới, bạn bè mới và rất nhiều trải nghiệm lần đầu. Nhưng sau giai đoạn háo hức ban đầu, một số du học sinh bắt đầu cảm thấy nhớ nhà, khó thích nghi, ngại giao tiếp hoặc đơn giản là thấy mọi thứ không dễ dàng như mình từng hình dung.
Sốc văn hóa khi du học Úc có thể xuất hiện khi bạn phải thích nghi cùng lúc với ngôn ngữ, cách giao tiếp, phương pháp học, thức ăn, thời tiết và một cuộc sống tự lập xa gia đình. Điều quan trọng không phải là ép bản thân phải “ổn ngay”, mà là hiểu những thay đổi mình đang trải qua và từng bước xây dựng một nhịp sống mới phù hợp hơn.
Những dấu hiệu thường gặp khi chưa quen cuộc sống mới
Trải nghiệm của mỗi người khác nhau, nhưng một số biểu hiện có thể gồm:
- Nhớ nhà.
- Cảm thấy cô đơn.
- Ngại giao tiếp.
- Mệt mỏi.
- Khó ngủ.
- Ăn uống thất thường.
- Khó tập trung.
- Thường xuyên so sánh mọi thứ với Việt Nam.
- Không muốn đến lớp.
- Cảm thấy lo lắng.
- Dễ cáu gắt.
Một vài ngày không vui không nhất thiết có nghĩa bạn đang gặp một vấn đề nghiêm trọng. Nhưng nếu những cảm xúc này kéo dài và bắt đầu ảnh hưởng rõ đến việc học hoặc sinh hoạt hằng ngày, đó là lúc nên chủ động tìm hỗ trợ.
Vì sao du học sinh có thể bị sốc văn hóa?
Du học không chỉ đơn giản là đổi địa điểm học. Trong một khoảng thời gian khá ngắn, bạn có thể phải thích nghi với:
- Tiếng Anh trong giao tiếp hằng ngày.
- Accent khác nhau.
- Cách giao tiếp mới.
- Đồ ăn.
- Thời tiết.
- Phương pháp học.
- Việc tự quản lý tài chính.
- Sống cùng housemate.
- Đi làm thêm.
- Xa gia đình.
- Thiếu mạng lưới bạn bè quen thuộc.
Khi nhiều thay đổi xảy ra cùng lúc, cảm giác mệt mỏi hoặc chưa quen là điều dễ hiểu. Thay vì đặt mục tiêu phải thích nghi với tất cả ngay lập tức, hãy giải quyết từng vấn đề nhỏ một.
1. Xây dựng một lịch sinh hoạt ổn định
Khi mọi thứ xung quanh đều mới, một lịch sinh hoạt tương đối ổn định có thể giúp bạn cảm thấy chủ động hơn. Hãy cố gắng duy trì:
- Giờ ngủ tương đối đều.
- Ăn đủ bữa.
- Đi học đầy đủ.
- Tập thể dục hoặc vận động.
- Dành thời gian ngoài trời.
- Lập kế hoạch cho tuần.
- Có khoảng thời gian nghỉ.
- Không để toàn bộ thời gian rảnh trôi qua trên mạng xã hội.
Không cần thiết lập một timetable quá cứng nhắc. Chỉ cần có những điểm cố định trong ngày cũng có thể giúp cuộc sống bớt hỗn loạn hơn.
2. Đừng tự cô lập mình
Khi nhớ nhà, phản ứng tự nhiên có thể là ở trong phòng, gọi điện về Việt Nam và hạn chế giao tiếp. Nhưng nếu kéo dài, điều đó có thể khiến việc xây dựng cuộc sống mới càng khó hơn. Bạn có thể bắt đầu từ những việc nhỏ như:
- Ăn trưa với một người bạn cùng lớp.
- Tham gia Orientation.
- Thử một câu lạc bộ.
- Tham gia hội sinh viên Việt Nam.
- Gặp các bạn cùng ngành.
- Tham gia conversation club.
- Tìm buddy hoặc peer mentor.
- Đi một sự kiện nhỏ trong trường.
- Chủ động chào một người ngồi cạnh mình trong lớp.
Tài liệu Cẩm nang cũng nhấn mạnh việc kết nối với cộng đồng là một trong những cách hỗ trợ quá trình thích nghi của sinh viên.
3. Giữ liên lạc với gia đình – nhưng cũng xây dựng cuộc sống tại Úc
Gọi điện về nhà có thể giúp giảm cảm giác cô đơn và giữ kết nối với những người quan trọng. Nhưng nếu toàn bộ thời gian rảnh đều dành để trò chuyện với gia đình ở Việt Nam, bạn có thể khó tạo ra nhịp sống riêng tại Australia. Hãy tìm sự cân bằng giữa:
- Gia đình tại Việt Nam.
- Bạn bè tại Úc.
- Học tập.
- Hoạt động ngoài lớp.
- Thời gian cho bản thân.
Mục tiêu không phải là “bớt nhớ gia đình”, mà là vừa giữ được kết nối cũ, vừa từng bước xây dựng những kết nối mới.
4. Đừng so sánh mọi thứ với Việt Nam
“Ở Việt Nam đồ ăn ngon hơn.”
“Ở Việt Nam đi đâu cũng có bạn.”
“Ở Việt Nam mình nói chuyện tự nhiên hơn.”
Những so sánh này khá dễ xuất hiện trong thời gian đầu. Nhưng nếu mọi trải nghiệm mới đều được đánh giá bằng câu hỏi “có giống Việt Nam không?”, quá trình thích nghi sẽ trở nên khó khăn hơn. Thử chuyển câu hỏi thành:
“Ở đây mọi người làm điều này như thế nào?”
Cách nhìn này giúp bạn chuyển từ trạng thái so sánh sang khám phá. Bạn không cần từ bỏ những thói quen quen thuộc. Một bữa cơm Việt Nam hay cuộc gọi về nhà đôi khi chính là điều giúp bạn cảm thấy cân bằng hơn.
5. Đặt những mục tiêu nhỏ cho bản thân
Không cần đặt mục tiêu:
“Trong một tháng mình phải hòa nhập hoàn toàn.”
Bạn có thể bắt đầu bằng:
- Tự đi siêu thị.
- Tự đi phương tiện công cộng đến trường.
- Nói chuyện với một người mới.
- Tham gia một câu lạc bộ.
- Hoàn thành tuần học đầu.
- Tự đặt lịch GP nếu cần.
- Nấu một món quen thuộc.
- Thử một hoạt động mới.
Đây cũng là hướng được đề cập trong tài liệu gốc: mỗi sinh viên có tốc độ thích nghi khác nhau và không cần phải hòa nhập hoàn toàn chỉ trong vài tuần.
6. Tạo cho mình một “vòng tròn hỗ trợ” tại Úc
Ngay cả khi gia đình ở Việt Nam luôn sẵn sàng hỗ trợ, bạn vẫn nên có một số người và đầu mối tại Australia mà mình có thể tìm đến.
Ví dụ:
- Một người bạn.
- Housemate đáng tin cậy.
- Peer mentor.
- Giảng viên hoặc tutor.
- International Student Adviser.
- Counsellor.
- Student Welfare.
- Người thân tại Australia nếu có.
Không nhất thiết một người phải giúp bạn giải quyết tất cả mọi chuyện. Đôi khi điều quan trọng nhất chỉ là biết mình có thể nói chuyện với ai khi cần.
7. Khi việc học trở nên khó khăn, hãy tìm hỗ trợ sớm
Sốc văn hóa và nỗi nhớ nhà có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc học. Nếu bạn bắt đầu:
- Không muốn đến lớp.
- Khó tập trung.
- Nộp bài trễ.
- Không tham gia group work.
- Không hiểu nội dung nhưng ngại hỏi.
- Không còn động lực học.
hãy liên hệ bộ phận hỗ trợ của trường sớm.
Bạn có thể tìm:
- Academic Adviser.
- Tutor.
- Course Coordinator.
- International Student Office.
- Academic Skills Centre.
- Student Welfare.
Đừng chờ đến cuối semester mới tìm cách giải quyết.
8. Khi nào nên tìm hỗ trợ chuyên môn?
Theo Cẩm nang, bạn nên chủ động tìm trợ giúp nếu những khó khăn kéo dài hoặc bắt đầu ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, chẳng hạn:
- Lo lắng kéo dài.
- Không thể ngủ.
- Không muốn ăn.
- Không thể đi học.
- Thường xuyên hoảng loạn.
- Không thể thực hiện những sinh hoạt hằng ngày.
- Có suy nghĩ làm tổn thương bản thân.
Bạn có thể tìm đến:
- Counsellor của trường.
- GP.
- Student Welfare.
- Mental Health Service.
- Người thân hoặc người mình tin tưởng.
Nếu có tình huống nguy hiểm tức thời hoặc tính mạng bị đe dọa, hãy ưu tiên liên hệ dịch vụ khẩn cấp phù hợp.
9. Cho bản thân thời gian
Có người chỉ mất vài tuần để quen với cuộc sống mới. Có người cần một semester. Cũng có người sau một thời gian dài vẫn thỉnh thoảng nhớ nhà.
Không nhất thiết phải đặt ra một mốc thời gian rằng “đến lúc này mình phải quen rồi”.
Điều quan trọng hơn là nhìn lại những bước nhỏ mà bạn đã làm được:
Ngày đầu chưa biết đi bus → giờ tự đi học được.
Ban đầu không dám nói trong lớp → giờ đã có thể hỏi tutor.
Tuần đầu chưa quen ai → giờ đã có một vài người có thể đi ăn cùng.
Sự thích nghi thường đến từ rất nhiều thay đổi nhỏ như vậy.
Du học không chỉ là học cách sống xa nhà
Một hành trình du học thành công không chỉ được đo bằng điểm số hay tấm bằng. Đó còn là quá trình học cách:
- sống độc lập;
- thích nghi với sự khác biệt;
- xây dựng những mối quan hệ mới;
- biết tìm sự hỗ trợ;
- và dần cảm thấy tự tin hơn trong một môi trường quốc tế.
HALI Global Education đồng hành cùng học sinh và gia đình trong quá trình thích nghi với trường học, cộng đồng và cuộc sống tại Australia. Mục tiêu không chỉ là giúp học sinh đến Úc, mà còn giúp các em từng bước xây dựng một cuộc sống học tập an toàn, tích cực và phù hợp với chính mình.
