Khi mới sang New Zealand, du học sinh thường phải xử lý cùng lúc rất nhiều việc như tìm nhà, mở tài khoản ngân hàng, đăng ký IRD Number, mua SIM và tìm công việc làm thêm. Đây cũng là giai đoạn sinh viên có thể dễ bị nhắm đến bởi các hình thức lừa đảo lợi dụng sự thiếu kinh nghiệm, tâm lý lo lắng hoặc nhu cầu cần giải quyết mọi việc thật nhanh.
Nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường sẽ giúp du học sinh chủ động bảo vệ tiền bạc, tài khoản và thông tin cá nhân của mình.
1. Lừa đảo giả danh cơ quan hoặc tổ chức
Theo Cẩm nang, kẻ gian có thể tự xưng là:
- Immigration New Zealand.
- Inland Revenue.
- Cảnh sát.
- Ngân hàng.
- Đại sứ quán.
- Nhà mạng.
- Công ty giao hàng.
- Trường học.
Họ có thể tạo áp lực bằng cách yêu cầu bạn:
- Chuyển tiền ngay.
- Cung cấp mật khẩu.
- Cài phần mềm.
- Bấm vào đường link.
- Mua gift card.
- Chuyển tiền điện tử.
- Giữ bí mật với gia đình.
Một cuộc gọi nghe có vẻ “chính thức” không có nghĩa người gọi thực sự đại diện cho tổ chức đó. Nếu nghi ngờ, hãy ngừng cuộc trao đổi và tự liên hệ lại tổ chức qua kênh chính thức.
2. Cẩn thận với lời đe dọa liên quan đến visa
Du học sinh có thể đặc biệt lo lắng khi nghe những câu như: “Visa của bạn đang có vấn đề.” hoặc: “Bạn phải thanh toán ngay nếu không visa sẽ bị ảnh hưởng.” Cẩm nang liệt kê giả danh Immigration New Zealand là một trong những hình thức cần cảnh giác. Nếu nhận cuộc gọi bất ngờ:
- Không hoảng loạn.
- Không chuyển tiền ngay.
- Không chia sẻ password hoặc OTP.
- Không cài phần mềm theo hướng dẫn.
- Tự xác minh thông tin qua kênh chính thức.
3. Job scam – lừa đảo việc làm
Nhu cầu tìm việc làm thêm có thể khiến sinh viên dễ chú ý đến những lời mời tuyển dụng hấp dẫn. Theo file Cẩm nang, các dấu hiệu job scam có thể gồm:
- Yêu cầu trả tiền để nhận việc.
- Không cần phỏng vấn.
- Mức lương quá cao bất thường.
- Yêu cầu nhận và chuyển tiền hộ.
- Gửi séc rồi yêu cầu hoàn lại tiền.
- Giữ hộ chiếu.
- Cam kết Resident Visa.
- Yêu cầu mua thiết bị qua một nhà cung cấp chỉ định.
Một lời mời kiểu: “Không cần kinh nghiệm – không cần phỏng vấn – thu nhập rất cao” nên được kiểm tra kỹ trước khi bạn gửi bất kỳ giấy tờ cá nhân nào.
4. Không nhận và chuyển tiền hộ người lạ
Đây là một dấu hiệu đặc biệt đáng lưu ý. Nếu ai đó yêu cầu: Tiền được chuyển vào tài khoản của bạn → bạn giữ lại một phần → chuyển phần còn lại cho người khác hãy dừng lại. Không nên sử dụng tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận hoặc chuyển tiền hộ một người hay tổ chức chưa được xác minh. Thông tin ngân hàng cũng cần được bảo vệ giống như hộ chiếu, IRD Number và tài khoản myIR.
5. Rental scam – lừa đảo khi tìm nhà
Du học sinh mới đến có thể chịu áp lực phải tìm được nơi ở nhanh, và kẻ gian có thể lợi dụng chính tâm lý này. Theo tài liệu, những dấu hiệu rental scam gồm:
- Nhà không tồn tại.
- Không cho xem nhà.
- Dùng hình ảnh sao chép.
- Yêu cầu chuyển bond gấp.
- Không có tenancy agreement.
- Tài khoản nhận tiền không rõ ràng.
- Giá thấp hơn thị trường quá nhiều.
Đặc biệt cẩn thận với câu: “Có rất nhiều người đang muốn thuê, chuyển bond ngay nếu muốn giữ phòng.” Áp lực thời gian không nên khiến bạn bỏ qua bước xác minh.
6. Kiểm tra gì trước khi chuyển tiền thuê nhà?
Trước khi trả tiền thuê hoặc bond, nên:
- Xác minh địa chỉ.
- Xem trực tiếp khi có thể.
- Yêu cầu video call nếu chưa đến New Zealand.
- Kiểm tra người cho thuê.
- Đọc thỏa thuận hoặc hợp đồng.
- Kiểm tra tài khoản nhận tiền.
- Tìm ngược hình ảnh căn nhà nếu cần.
- Hỏi rõ bond và hóa đơn.
Nội dung này cũng liên kết trực tiếp với bài Cách tìm phòng thuê an toàn tại New Zealand.
7. Phishing là gì?
Phishing là hình thức giả mạo nhằm dụ người dùng bấm vào link, đăng nhập hoặc cung cấp thông tin nhạy cảm. Theo Cẩm nang, các tin nhắn giả có thể yêu cầu xác minh:
- Tài khoản ngân hàng.
- IRD Number.
- myIR.
- Gói hàng.
- Tiền phạt.
- Khoản hoàn thuế.
Website giả có thể được thiết kế rất giống trang thật. Vì vậy, thay vì bấm trực tiếp vào link trong email hoặc SMS, hãy tự mở website hoặc ứng dụng chính thức của tổ chức đó.
8. Cẩn thận với thông báo “hoàn thuế”
Sau khi đi làm và có IRD Number, du học sinh có thể gặp những thông báo liên quan đến thuế. Một tin nhắn nói: “Bạn đang có khoản tax refund, bấm vào đây để nhận tiền” không nên được tin ngay chỉ vì có nhắc đến Inland Revenue. Nếu muốn kiểm tra thông tin về thuế, hãy tự đăng nhập vào myIR qua kênh chính thức thay vì dùng link được gửi bất ngờ.
9. Không bao giờ chia sẻ OTP hoặc mật khẩu
Không cung cấp cho người liên hệ bất ngờ:
- OTP.
- Mật khẩu ngân hàng.
- Mật khẩu myIR.
- Mã xác thực.
- PIN.
- Thông tin đăng nhập.
Ngay cả khi người gọi biết tên bạn hoặc biết ngân hàng bạn đang sử dụng, bạn vẫn nên xác minh danh tính của họ.
10. Dấu hiệu quan trọng: Người kia đang thúc ép bạn
Theo nội dung Cẩm nang được dẫn từ Netsafe, những dấu hiệu cần chú ý gồm:
- Liên hệ bất ngờ.
- Yêu cầu mật khẩu.
- Ép quyết định nhanh.
- Yêu cầu thanh toán bằng phương thức khó truy vết.
Một nguyên tắc rất đơn giản là: Càng bị thúc ép phải làm ngay → càng nên dừng lại để kiểm tra.
11. Stop – Challenge – Protect
Cẩm nang sử dụng nguyên tắc:
Stop – Dừng lại
Trước khi:
- Chuyển tiền.
- Bấm link.
- Gửi thông tin.
- Cài phần mềm.
- Cung cấp OTP.
hãy dừng lại vài phút.
Challenge – Kiểm tra
Tự hỏi:
- Người này thực sự là ai?
- Vì sao họ cần thông tin này?
- Vì sao phải làm ngay?
- Tôi có thể tự gọi lại tổ chức không?
- Thông tin có xuất hiện trên website chính thức không?
Protect – Bảo vệ
Nếu nghi ngờ hoặc đã cung cấp thông tin:
- Liên hệ ngân hàng.
- Đổi mật khẩu.
- Lưu bằng chứng.
- Báo cáo qua kênh phù hợp.
12. Nếu đã mất tiền thì cần làm gì?
Theo file Cẩm nang:
- Gọi ngân hàng ngay.
- Lưu bằng chứng.
- Đổi mật khẩu.
- Báo Netsafe.
- Báo Police qua 105 hoặc đồn cảnh sát khi phù hợp.
Đừng chờ nhiều ngày với hy vọng người kia sẽ trả tiền lại. Thời gian có thể rất quan trọng nếu liên quan đến giao dịch ngân hàng.
13. Những bằng chứng nên giữ lại
Nếu nghi ngờ bị lừa, đừng vội xóa:
- Email.
- Tin nhắn.
- Screenshot.
- Số điện thoại.
- Job advertisement.
- Rental listing.
- Tên tài khoản.
- Thông tin giao dịch.
- Nội dung trò chuyện.
Bạn cũng nên ghi lại thời gian sự việc xảy ra.
14. Gia đình ở Việt Nam cũng cần cảnh giác
Một hình thức giả mạo khác có thể nhắm vào chính gia đình của du học sinh. Gia đình nên:
- Biết số điện thoại chính của con.
- Có cách xác minh trực tiếp.
- Không chuyển tiền chỉ dựa trên một tin nhắn.
- Gọi lại cho con nếu nhận được thông báo “khẩn cấp”.
- Không cung cấp thông tin của con cho người lạ.
Có thể thống nhất trước một cách xác minh riêng trong gia đình để sử dụng khi gặp tình huống đáng ngờ.
15. Checklist trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin
Hãy tự hỏi:
- Người này có liên hệ bất ngờ không?
- Họ có đang thúc ép tôi không?
- Họ có yêu cầu OTP hoặc mật khẩu không?
- Họ có yêu cầu giữ bí mật không?
- Công việc có yêu cầu trả phí trước không?
- Nhà cho thuê có từ chối cho xem không?
- Mức giá hoặc mức lương có bất thường không?
- Tôi có đang được yêu cầu nhận/chuyển tiền hộ không?
- Tôi đã tự kiểm tra tổ chức này qua nguồn chính thức chưa?
Nếu có nhiều dấu hiệu đáng ngờ: “Đừng chuyển tiền. Đừng cung cấp thông tin. Hãy kiểm tra trước.”
HALI Global Education đồng hành cùng du học sinh
Chuẩn bị cho hành trình du học không chỉ là hồ sơ, trường học và chỗ ở. Sinh viên cũng cần biết cách bảo vệ tài khoản, thông tin cá nhân và tài chính của mình khi bắt đầu cuộc sống độc lập.
HALI Global Education đồng hành cùng học sinh trong những bước đầu tại New Zealand và khuyến khích sinh viên luôn xác minh thông tin trước những yêu cầu bất thường. Nếu đã xảy ra lừa đảo hoặc mất tiền, hãy liên hệ sớm với ngân hàng và các cơ quan hỗ trợ phù hợp thay vì cố gắng tự xử lý mọi việc một mình.
